مصطفى النوراني الاردبيلي
430
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
براى درمان اسهال ساده و خونى بهصورت خوردنى و . . . مصرف دارد . خواص ديگرى نيز در مورد اين گياه شناخته شده است . « 2 » فنك فنك گونهاى روباه كوچك اندام كه به نام روباه خالدار نيز موسوم است . قدش كوتاه و پوستش قرمز و پشتش داراى موهايى است كه انتهاى آنها سفيد است . از پوست اين حيوان در نواحى تركستان پوستينهاى ذى قيمتى تهيه مىكنند . « 1 » فنك اسم عربى است و به فارسى دله و به تركى قرقاس نامند و آن پوست حيوانى است از سنجاب بزرگتر و از سرزمينهاى روس و ترك مىآورند . در مردابها و آب بندانها و رودهاى كوچك از شعبههاى رودخانه هراز آمل بندرت يافت مىشود . رنگ آن سفيد و سرخ و ابلق و خوشبوترين پوست حيوانات است . بغدادى گفته : گوشت آن شيرين است و گويند گرم و تر است . به قول انطاكى گرم در سوم و معتدل است . پوشيدن آن بدن را چاق و لطيف گرداند و اخلاط سرد را حل مىكند و جهت فلج و لقوه و رعشه و سستى و لرزه گرمى نافع و بخور آن جهت گريزانيدن حشرات نافع و گوشت آن پست و در آن منفعتى نيست . گويند : پوشيدن پوستين آن سبب اعتدال و نافع هر كسى مىباشد و گويند خوراك گوشت آن به سبب شيرينى ، منتفى است . « 2 » فيروزه در فضيلت فيروزه منقول است كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام چهار انگشتر در دست مىكردند : انگشتر ياقوت براى شرافت و زينتش ، فيروزه براى نصرت و ياريش ، حديد صينى براى قوتش ، عقيق براى حرز و دفع دشمنان و بلاها . « 3 »
--> ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 412 . ( 1 ) - وسائل ، ج 3 ، ص 2548 . ( 2 ) - محيط اعظم ، ج 3 ، ص 272 ، قرابادين كبير ، ص 316 . ( 3 ) - حلية المتقين ، ص 18 .